Burun Kanaması Ne Zaman Tehlikelidir?
“Burun kanaması ne zaman tehlikelidir” sorusu genelde ilk 5 dakikada kendiliğinden duran hafif kanamalarda gereksiz sanılır; oysa doğru bilgi hayat kurtarır. Genel kural şudur: 20 dakika süren, iki taraflı, ağıza akan, kan sulandırıcı altında olan veya bilinç değişikliği eşlik eden burun kanaması acil servis müracaatı gerektirir. Mayo Clinic ve NHS epistaksis kılavuzları benzer kriterleri kullanır.
Burun kanamalarının %90’ı ön septum (Little bölgesi) kaynaklıdır ve basit bası ile durur. Ancak %10 kadarı posterior yerleşimlidir ve hastane müdahalesi gerektirir.
20 Dakika Kuralı
En basit ve pratik kriter budur. Burnun yumuşak kısmına (kemik değil kıkırdak) sürekli baskı yaparak 20 dakika beklenir. Baskı sırasında:
- Baş öne eğik (arkaya eğik değil — kan yutulur)
- Ağızdan nefes al
- Tükürüğü tükür (yutma — bulantı yapar)
- Buz kompresi burun sırtı ve enseye
20 dakika sonunda hâlâ aktif akan kanama varsa acil servis gereklidir. Bu süre çocuklarda 15 dakika olarak alınabilir.
7 Acil Uyarı İşareti (Kırmızı Bayraklar)
Aşağıdakilerden herhangi biri varsa 20 dakika beklemeden acil başvurulmalıdır:
- Fışkıran, sürekli akan kanama — Baskıya rağmen dinmeyen aktif akış posterior epistaksis şüphesi.
- Ağız arkasından da kan akması — Sadece burundan değil, boğazdan da kan geliyorsa arka bölge kanaması.
- Kan sulandırıcı (varfarin, apiksaban, klopidogrel) kullanımı — Kanama zamanı uzamıştır.
- Hemofili, trombositopeni, karaciğer hastalığı öyküsü — Pıhtılaşma bozukluğu.
- Baş travması sonrası burun kanaması — Kafa tabanı kırığı ve BOS-kan karışımı olabilir.
- Bilinç bulanıklığı, halsizlik, çarpıntı — Anlamlı kan kaybı işareti (250-500 ml üstü).
- 10 yaş altı çocukta veya 65 yaş üstünde uzun süren kanama — Toleransları düşük.
Anterior ve Posterior Epistaksis Farkı
| Özellik | Anterior (ön) | Posterior (arka) |
|---|---|---|
| Yerleşim | Little bölgesi (septum ön) | Sfenopalatin arter |
| Sıklık | %90 | %10 |
| Baş grubu | Çocuk ve genç yetişkin | 50 yaş üstü, hipertansif |
| Basıyla durur mu? | Evet | Nadiren |
| Görülür kanama noktası | Evet | Hayır (görünmez) |
| Tampon | Ön tampon yeterli | Posterior tampon veya kotere |
| Hastane | Nadir | Sıklıkla gerekli |
Posterior epistaksisde kanamanın çoğu ağız arkasına akar; bu nedenle “burnum çok fazla kanamıyor” izlenimi yanıltıcıdır. Burun kanaması yetişkinde ciddi mi yazısında yetişkin epistaksis nedenleri detaylandırılmıştır.
Kan Sulandırıcı Kullanan Hastalarda Kanama
Varfarin, apiksaban, rivaroksaban, dabigatran, klopidogrel, aspirin kullananlarda:
- Küçük görünen kanama bile ciddi olabilir
- 10 dakikadan uzun süren her kanamada acil başvuru
- INR (varfarin için) 3.5 üstündeyse mutlak müdahale
- İlaç kendi başına asla kesilmez — kardiyoloji ile birlikte karar
Bu grup en sık hastaneye yatırılan epistaksis grubudur.
Çocuklarda Burun Kanaması
Genelde kolayca kontrol edilir ancak:
- Ayda 4+ kez tekrarlayan kanama araştırma gerektirir (Çocuklarda sık burun kanaması nedenleri)
- 15 dakika baskıya rağmen durmayan kanama pediatrik acil servise
- Solukluk, halsizlik, morarma varsa anemi ve pıhtılaşma tetkiki
- Yabancı cisim şüphesi tek taraflı kokulu akıntı ile birlikteyse
Hastanede Ne Yapılır?
Acil servise başvurulan burun kanamasında sırasıyla:
- Muayene: Rinoskopi ile kanama odağı arama
- Vazokonstriktör sprey: Ksilometazolin ile ilk denemede %60 durur
- Kimyasal veya elektrokoter: Kanama odağına
- Ön tampon: Merocel veya balon tampon
- Posterior tampon: Foley kateter veya bespoke tampon
- Anjiyografi ve embolizasyon: İnatçı vakalarda
- Cerrahi ligasyon: Sfenopalatin arter ligasyonu son çare
Hastanede kalış süresi anterior için 4-6 saat, posterior için 24-48 saattir.
Sık Burun Kanamasını Önleme
- Burun içi nemli tutulmalı (özellikle kış aylarında)
- Vazolin veya bacitracin merhem gece burun girişine
- Nazal salin sprey günde 2-3 kez
- Sigara ve alkolden kaçınma
- Aspirin ve NSAİİ mümkünse sınırlanmalı
- Tansiyon kontrolü (özellikle yetişkinlerde)
Sık Sorulan Sorular
Burun kanaması sırasında başımı geriye eğmeli miyim?
Kesinlikle hayır. Kan yutulur, bulantı ve kusma yapar. Baş öne eğik olmalı.
Buz koymak gerçekten fayda eder mi?
Evet. Vazokonstrüksiyon yaparak kanamayı azaltır. Buz burun sırtına ve enseye 10-15 dakika uygulanmalıdır.
Kan sulandırıcımı kanama sırasında kesmeli miyim?
Kesinlikle kendiliğinden bırakmayın. Kardiyoloji ve KBB birlikte karar verir.
Sıcak havada burun kanaması neden artar?
Vazodilatasyon, düşük nem ve terlemeye bağlı dehidrasyon burun mukozasını kurutur, çatlak oluşur.
Sonuç
Burun kanaması ne zaman tehlikelidir sorusunun en pratik cevabı 20 dakika kuralıdır; ancak kan sulandırıcı, travma ve bilinç değişikliği gibi durumlarda bu süre beklenmemelidir. DenizYılmaz.com.tr muayenesinde tekrarlayan burun kanaması için endoskopi ve pıhtılaşma tetkiki ile odaklı değerlendirme yapılır.
Güncellendi: Temmuz 2026 · Prof. Dr. Mustafa Deniz Yılmaz
