Geniz akıntısı çocuklarda nedenleri arasında en sık görülenler büyümüş adenoid (geniz eti), kronik sinüzit, alerjik rinit, üst solunum yolu enfeksiyonları ve gastroözofageal reflüdür. Çocuğun yaşı, akıntının rengi ve eşlik eden semptomlar (horlama, ağız kokusu, gece öksürüğü) ayırıcı tanıyı yönlendirir.
Aileler en sık “çocuğum sürekli geniziyle çekiyor, balgam tükürüyor” yakınmasıyla başvurur. Tek bir sebep olmayabilir; çoğu zaman alerji + adenoid + sık enfeksiyon iç içedir.
1. Büyümüş Adenoid (Geniz Eti)
En sık neden. 3-7 yaş arası adenoid doğal olarak büyür. Aşırı büyüme nazofarenksi kapatır, mukus drenajı bozulur, sürekli akıntı oluşur. Eşlik eden bulgular:
– Ağızdan nefes alma
– Horlama
– Uyku sırasında nefes durması
– Burun seslerinin hep tıkalı çıkması
2. Kronik Sinüzit
Çocukta 12 haftadan uzun süren akıntı sinüzit düşündürür. Akıntı genelde renkli (sarı-yeşil), kalın. Yüz ağrısı, baş ağrısı, gece öksürüğü eşlik eder. Adenoid + sinüzit kombinasyonu sıktır.
3. Alerjik Rinit
Berrak, sulu akıntı + sık aksırma + kaşıntı = alerji. Mevsimsel (polen) veya yıl boyu (toz akarı, ev tozu) olabilir. Aile öyküsünde alerji-astım sıktır. Allerji testi (deri prick) tanıyı doğrular.
4. Üst Solunum Yolu Enfeksiyonları (URTI)
Anaokulu çağı çocukları yılda 8-10 URTI geçirebilir. Her enfeksiyon 7-10 gün sürer, aralarda kısa “iyi” dönemler olur. Sürekli akıntıymış gibi görünmesinin sebebi budur. Yaşla birlikte azalır.
5. Gastroözofageal Reflü
Daha az bilinen ama önemli neden. Mide içeriği geriye doğru çıkar, larenks ve nazofarenkste tahrişe yol açar. Bulgular:
– Yemek sonrası öksürük
– Ses kısıklığı
– Diş aşınması (büyük çocuklarda)
Tanı Akışı
KBB muayenesinde:
– Burun içi endoskopi (büyük çocuklarda)
– Adenoid radyografisi veya direkt görüntüleme
– İşitme testi (orta kulak etkilenmesi varsa)
– Gerekirse alerji testi
– Reflü şüphesinde gastroenteroloji konsültasyonu
Tedavi
| Sebep | Tedavi |
|---|---|
| Adenoid hipertrofi | Cerrahi (adenoidektomi) gerekirse |
| Sinüzit | Antibiyotik + nazal yıkama |
| Alerjik rinit | Antihistaminik + nazal steroid sprey |
| URTI | Destek tedavi, kendi geçer |
| Reflü | Diyet + PPI |
Ne Zaman Acil Hekim?
- Akıntı tek taraflı (yabancı cisim olabilir)
- Burun kanaması eşlik ediyor
- Çocuk büyümüyor, kilo almıyor
- Uyku sırasında nefes durması
Sık Sorulan Sorular
Geniz eti ameliyatı ne zaman gerekir?
Sürekli ağızdan nefes alma, uyku apnesi, tekrarlayan orta kulak iltihabı varsa adenoidektomi düşünülür.
Çocukta yeşil burun akıntısı her zaman antibiyotik gerektirir mi?
Hayır. İlk 10 günde akıntının rengi değişebilir; 10 günden uzun sürerse hekim değerlendirmesi.
Burun yıkama (serum) çocuklarda güvenli mi?
Evet, her yaşta güvenli. Günde 2-3 kez izotonik serum mukus temizliğini artırır.
