Burun kanaması yetişkinde ciddi mi sorusunun cevabı kanamanın yerine, miktarına ve eşlik eden bulgulara göre değişir. Anterior (ön) kanamalar genelde kendiliğinden veya basit basınçla durur; posterior (arka) kanamalar acil müdahale gerektirir. 20 dakikadan uzun süren, tekrarlayan veya yutkunma ile farkedilen kanamalar hekim değerlendirmesini gerektirir.
Çoğu burun kanaması beklenmedik bir anda başlar ve insanı paniğe sürükler. Ne yapacağınızı bilmek hem kanamayı hızla durdurur hem de gereksiz acil servis ziyaretini engeller.
7 Önemli Klinik Bilgi
1. Anterior vs Posterior Ayrımı
- Anterior (%90): Kanama burun deliğinden gelir. Kiesselbach pleksusundan kaynaklanır. Durdurulabilir.
- Posterior (%10): Kanama boğaza akar, yutkunarak fark edilir. Sphenopalatin arterden. Hastane gerek.
2. Doğru Basınç Tekniği
Burnun yumuşak kısmı (kemik altı) baş parmak ve işaret parmağıyla 10-15 dakika kesintisiz sıkılır. Bu süre içinde bırakılmamalıdır.
3. Baş Pozisyonu
Baş geriye değil, hafifçe öne eğilmelidir. Geriye eğilmek kanın yutulup mide bulantısı yapmasına yol açar.
4. Soğuk Uygulama
Burun köküne veya enseye soğuk kompres damarları büzüştürür, kanamayı yavaşlatır.
5. Yaygın Nedenler
- Kuru hava ve mukoza çatlağı (kış aylarında sık)
- Burun karıştırma
- Septum deviasyonu
- Hipertansiyon
- Antikoagülan ilaç kullanımı (warfarin, aspirin, klopidogrel)
- Burun travması
- Nazal polip, tümör (nadir)
- Pıhtılaşma bozuklukları
6. Tekrarlayan Burun Kanamaları
Ayda 1’den fazla kanama varsa altta yatan neden araştırılır:
– Septum deviasyonu / mukoza damarı genişlemesi
– Hipertansiyon
– Pıhtılaşma bozukluğu
– Nadiren tümör
7. Tedavi Seçenekleri
| Durum | Tedavi |
|---|---|
| Anterior, küçük | Basınç + nemlendirici merhem |
| Anterior, dirençli | Kimyasal koterizasyon (gümüş nitrat) |
| Posterior | Hastane — burun tamponu, gerekirse cerrahi ligasyon |
| Sık tekrarlayan | Septum onarımı, lazer kotere |
Hastaneye Hemen Gitmek Gerekir mi?
EVET, eğer:
– 20 dakikadan uzun süren kanama
– Boğaza akıp yutkunma ile gelen kanama
– Travmaya bağlı kanama (özellikle yüz travması)
– Antikoagülan kullanan hastada kanama
– Kanama + baş dönmesi, terleme, çarpıntı (kan basıncı düşüşü)
– Çocukta tek taraflı kanama (yabancı cisim olabilir)
Önleyici Stratejiler
- Burnun içine nemlendirici merhem (vazelin veya bepanthen) günde 2 kez
- Oda nemini %40-50 arasında tutma
- Tansiyon kontrolü
- Antikoagülan ilaç dozu hekim takibinde
- Sigara ve aşırı alkolden kaçınma
- Burnu karıştırmamak
Sık Sorulan Sorular
Burun kanaması ne zaman tehlikelidir?
20 dakikadan uzun, posterior kanama, tekrarlayan veya kan basıncı düşmesi eşlik ediyorsa.
Aspirin kullanırken burun kanaması olursa ne yapayım?
Önce basınç uygulayın; geçmiyorsa acil servise gidin. İlacı kendi başınıza bırakmayın.
Hipertansiyon burun kanaması yapar mı?
Doğrudan değil ama kontrolsüz hipertansiyon zayıf damarları yırtabilir.
