Nazal polip tedavisi son 5 yılda önemli ölçüde değişmiştir. Geleneksel “tek seçenek cerrahi” yaklaşımının yerine artık topikal steroid + biyolojik ajan + endoskopik sinüs cerrahisi (FESS) kombinasyonundan oluşan kademeli protokoller uygulanmaktadır. Doğru tedavi seçimi polibin boyutuna, yaygınlığına ve eşlik eden alerji/astım profiline göre yapılır.
Nazal Polip Nedir?
Nazal polipler, sinüs ve burun boşluklarının mukozasından kaynaklanan, üzüm tanesi görünümünde iyi huylu sarımsı-pembe kitlelerdir. Erişkinlerin yaklaşık %1-4’ünde görülür; en sık 30-60 yaş arası ve erkeklerde 2 kat fazladır.
Burun alerjisi ve polip problemleri hub sayfası genel tabloyu içerir.
Eşlik Eden Hastalıklar
- Kronik rinosinüzit: %100 zemin
- Astım: %40-60 polip + astım
- Aspirin duyarlılığı (Samter triadı): %10-20
- Alerjik rinit: %50-60
- Kistik fibrozis: Çocuk hastada düşünülür
Belirtiler
- Burun tıkanıklığı — kalıcı, ilerleyici
- Koku kaybı (anozmi) — sıklıkla ilk belirti
- Geniz akıntısı — yoğun, mukoid
- Yüz dolgunluğu — sinüs çıkışları tıkalı
- Tekrarlayan sinüzit atakları
- Horlama ve uyku kalitesi düşüklüğü
Tanı Süreci
- Nazal endoskopi: Polibin yeri, sayısı, evrelemesi (Lund-Kennedy skoru)
- Paranazal sinüs BT: Yaygınlık, kemik destrüksiyonu kontrolü (Lund-Mackay skoru)
- Alerji testleri
- Astım değerlendirmesi (spirometri)
- Kanda eozinofili (biyolojik tedavi öncesi)
Tedavi Algoritması
1. Topikal Nazal Steroid Sprey
İlk basamak. Mometason, flutikazon furoat günde 1-2×; 4-12 haftada belirgin küçülme. Yan etkisi minimaldir, uzun süreli kullanım güvenlidir.
2. Kısa Süreli Oral Steroid
Alevlenmede 10-14 günlük prednisolon (50 mg/gün, kademeli azalt). Hızlı küçülme sağlar ama uzun kullanım yasaktır.
3. Topikal Steroid Damlatması (Off-label)
Pozisyonel “head-down-forward” pozisyonda damla, üst sinüslere ulaşır.
4. Biyolojik Ajan — Dupilumab
2023 sonrası nazal polip tedavisinde devrim. Tip-2 enflamasyonu (IL-4, IL-13) bloke eder.
- Endikasyon: Cerrahiye rağmen rekürren polip + astım veya yüksek eozinofili
- Uygulama: 2 haftada bir subkutan
- Etki: 12-24 haftada polip skorunda %50+ azalma
- Diğer: Omalizumab, mepolizumab, benralizumab da seçenektir
5. Endoskopik Sinüs Cerrahisi (FESS)
Medikal tedaviye 12 haftada yanıt vermeyen vakalarda. Polipler eksize edilir, sinüs drenajı açılır.
- İyileşme: 2-4 hafta
- Tekrar oranı: 5 yıl içinde %40-60 (eşlik eden hastalığa bağlı)
- Riskler: Kanama, kabuklanma, çok nadir orbita/intrakraniyal komplikasyon
Prof. Dr. Mustafa Deniz Yılmaz FESS pratiğinde endoskopik mukoza koruyucu teknik kullanılır, koku alma siniri korunmasına ayrı özen gösterilir.
6. Cerrahi Sonrası İdame
- Postop topikal steroid (kalıcı)
- Nazal yıkama (kalıcı)
- Biyolojik ajan (gerekirse)
- Tetikleyici kontrol (alerji)
Hangi Hasta Hangi Yöntem?
| Tablo | Birinci Basamak | İkinci Basamak |
|---|---|---|
| Hafif polip, ilk tanı | Topikal steroid | Oral steroid |
| Tekrarlayan polip + astım | FESS + dupilumab | İdame steroid |
| Aspirin duyarlılığı | FESS + desensitizasyon | Biyolojik ajan |
| Yaygın bilateral polip | FESS + topikal idame | Dupilumab |
Tekrarlama Oranları
Nazal polip kronik bir hastalıktır. Hiçbir tedavi %100 kalıcı değildir. Cerrahiye rağmen 5 yıl içinde %40-60 tekrarlama görülür. Bu yüzden uzun süreli idame kavramı önemlidir.
Burun tıkanıklığı ve sinüzit problemleri sayfası tedavi sonrası takipte yararlıdır.
Sık Sorulan Sorular
Nazal polip tedavisi sonrası burun tamamen açılır mı?
Hastaların yaklaşık %85’inde belirgin rahatlama olur; koku alma daha değişken sonuç verir.
Polip sigara ile kötüleşir mi?
Evet. Sigara mukoza enflamasyonunu artırır ve tedaviyi zorlaştırır.
Çocuklarda nazal polip görülür mü?
Nadir — çocukta polip görülürse kistik fibrozis ekartasyonu şart.
Biyolojik tedavi ne kadar pahalıdır?
Türkiye’de SGK belirli kriterleri sağlayan hastalarda dupilumab geri ödemesi sağlamaktadır.
Kaynaklar
- PubMed — Dupilumab in CRSwNP (LIBERTY trial)
- Mayo Clinic — Nasal polyp treatment
Nazal polip tedavisi multidisiplinerdir; KBB, alerji ve göğüs hastalıkları işbirliği uzun vadede en iyi sonucu verir.
