Ses Kısıklığı Nedir?
Ses kısıklığı (disphonia), sesin ruh veya tonu belirgin değişiklikle ortaya çıkar. Hasta, sesin kısa, karsi, çatlak, zayıf veya dönüstü olduğunu söyleyebilir. Ses kısıklığı üç haftadan fazla devam ediyorsa, mutlak larinkoskopi yapılması gerekmektedir. Ses kısıklığı, vokal kordlardan enflamasyonundan, paralysisinden veya tumöral oluşumundan kaynaklanabilir.
Ses Kısıklığı Nedenleri
Enfeksiyonlar: Viral larenjit en yaygın nedenidir ve genellikle soğukkabı enfeksiyonundan sonra ortaya çıkar. Üst solunum yolu enfeksiyonu, influenza virüsü ve parainfluenza buna yol açar. Bakteri larenjiti nadir ancak ağır semptomlar verebilir.
Mekanik Travma: Uzun süreli konuşma, bağırma, ağır fiziksel aktivite, çıkıntıya uğrayan travma vokal kord noduleri veya polip oluşumuna yol açabilir. Çocuklarda yüksek sesle bağırma, ağlama ses kısıklığı nedenidir.
Refleks Oesophagitis: Asidik refluy, larenksi irritasyon ederek ses kısıklığı verebilir. Sabah uyandıktan sonra ses kısıklığı tipiktir.
Neoplazma (Tumör): Larynks kanseri, uzun süreli ses kısıklığının nadir ancak ciddi nedenidir. Sigara ve alkol kullanan, 40 yaş üstü erkeklerde tehlike artar.
Ses Kısıklığı Tipolojisi
Fonksiyonel Ses Kısıklığı: Ses telinde gözle görülü tutarim yokken belirtiler vardır. Kullanım hatası, psikolojik sorunlar veya kasların yoğun kullanımı olumsuz. Ses terapi si yardımcı olabilir.
Organik Ses Kısıklığı: Larenkste fiziksel bir çıntı vardır. Nodulk, polip, kist, granul veya papillom bulunabilir. Bu durumlarda terapiye ek cerrah i gerekebilir.
Nörolojik Ses Kısıklığı: Vokal kord felci, myasthenia gravis, Parkinson hastalığı gibi nörolojik durumlar neden olabilir. Araştırmalar, nörolojik durumların ses kısıklığı oluşturma mekanizmalarını yavaslı üzere belir tiyord olduğunu söyleme ktedir.
Ses Kısıklığı Tanısı
Mayo Clinic protokolüne göre, öyküye dayanan muayene ve larinkoskopi gereklidir. Fiber-optik larinkoskopi basit, ağırısız ve muayene odasında yapılabilir teknik. Lazer larinkoskopi veya mikroskopik larinkoskopi daha detaylı anatomik incelemeleri sağlar. Elektromyografi (EMG), vokal kord paresinin detaylı değerlendirmesinde yardım eder.
Ses Kısıklığı Tedavisi
Konservatif Tedavi: Ses dinlenmesi, suskunluk, hidratasyon artırması ve sırdan ğnan biliyorsa ses terapi si önemlidir. Akut larenjit için, uygun sesli olmak ve odyak durulma yeterli olabilir.
İlaç Tedavisi: Refluy tedavisi için proton pompa inhibitörü veya H2 reseptor antagonisti yardımcı olabilir. Antihistaminikler veya dekonjestanlar bazen destek sağlar.
Ses Terapisi: Fonksiyonel ses kısıklığı ve vokal kord nodullerinin erken evresinde ses terapi si etkilidir. Terapist, hasta sesi doğru teknikler öğretir ve sonrası korumada yardım eder.
Cerrahi Tedavi: Polip, nodül, kistler ve tumör buluş larındıracak cerrah i yapılır. Vokal kord paralysisi, cricothyroid ligasyonu veya thyroplasti ile düzeltilir. Prof. Dr. Mustafa Deniz Yılmaz, ses estetinde uzman cerrah i teknikler uygulaması yapılır.
Ses Kısıklığı Uzun Vadeli İzlem
Cerrahi sonrası ses dinlenmesi en az 2-3 haftaya ihtiyac duy ar. Ses terapileri, cerrahi risklerini azaltır. Malign durumlarda onkoloji ile birlikte koordine tedavi gerekebilir. Takip sekvelası tedavi planı belirler.
