Burun kanaması neden olur sorusu, KBB acil başvurularının önemli bir kısmını oluşturur. Tıbbi adıyla epistaksis, çoğunlukla zararsız olsa da bazı durumlarda altta yatan ciddi bir patolojinin işareti olabilir. Bu rehberde burun kanamasının 7 ana sebebi, evde ilk yardım protokolü ve acil durumda hangi adımların atılması gerektiği uzman gözüyle ele alınmaktadır.
Anterior ve Posterior Epistaksis Farkı
Burun kanamalarının %90’ı anterior‘dur — burnun ön kısmındaki Little alanından gelir, basit baskıyla durdurulabilir. Geri kalan %10 posterior‘dur — arka damardan gelir, durdurmak için profesyonel tampon gerekir.
Anterior kanama tipik olarak tek taraflı, parlak kırmızı ve baskıyla 10-15 dakikada durur. Posterior kanama her iki burun deliğinden gelir, ağız arkasına da akar, daha şiddetli ve uzun sürer.
1. Kuru Hava ve Mukoza Çatlağı
Kış aylarında ısıtıcı kullanımı burun içini kurutur. Burun hastalıkları içinde en sık karşılaşılan tetikleyici budur. Nemlendirici kullanımı ve serum fizyolojik spreyi önleyicidir.
2. Travma ve Burun Karıştırma
Çocuklarda ve genç erişkinlerde en sık sebep. Tırnakla mukoza tahrişi Little alanını yaralar. Nazal septum bütünlüğü incelmiştir; tekrarlayan travma septal perforasyon gelişimine yol açabilir.
3. Üst Solunum Yolu Enfeksiyonları
Soğuk algınlığı, sinüzit ve grip sırasında mukoza ödemli ve hassas hale gelir. Sümkürmeyle kapiller patlar. Burun tıkanıklığı ve sinüzit tablolarında epistaksis riski 3 kat artar.
4. Alerjik Rinit ve Burun Polibi
Kronik burun alerjisi ve polip tablosunda nazal steroid sprey uzun süre kullanılır; bu da damar trafiğini değiştirip kanamaya zemin hazırlar. Sprey ucu septum yerine konkaya yönlendirilmelidir.
5. Hipertansiyon
Yetişkin yaş grubunda posterior epistaksisin sık nedeni kontrolsüz tansiyondur. Kanamayla birlikte ölçülen tansiyon ≥180/110 ise sadece burun tedavi etmek yetmez — kardiyovasküler değerlendirme şarttır.
6. Kan Sulandırıcı Kullanımı
Aspirin, klopidogrel, varfarin, yeni nesil antikoagülanlar (apiksaban, rivaroksaban) burun kanaması riskini artırır. İlaç doz ayarı sadece kardiyoloji/iç hastalıkları ile birlikte yapılır — kendi başına kesilmemelidir.
7. Tümör ve Vasküler Anomaliler
Nadir ama kritik — tek taraflı, tekrarlayan ve durdurulamayan epistaksiste juvenil nazofarinks anjiyofibromu (genç erkek), nazal melanom veya HHT (Osler-Weber-Rendu) düşünülmelidir. Baş-boyun kanserleri ekartasyonu önemlidir.
Evde Doğru İlk Yardım
- Öne eğilin — geri çekmek kanı yutmaya yol açar
- Yumuşak burun ucunu 10-15 dk kesintisiz sıkın
- Buz ya da soğuk havlu boyun arkasına/burun köküne uygulanır
- Sümkürmeyin, hapşırırken ağız açık olsun
- Tansiyonu ölçün
15 dakika sonunda kanama durmazsa acil servise başvurun.
Acil Servise Ne Zaman Gidilmeli?
- 15 dakika baskıya rağmen durmayan kanama
- Her iki burun deliği + ağızdan akan kan
- Travma sonrası kanama + bilinç değişikliği
- Kan sulandırıcı kullanırken başlayan kanama
- Tekrarlayan, tek taraflı, yan ağrı eşliğinde kanama
Tedavi Yaklaşımları
- Anterior tampon: Merocel veya nazal balon, 24-48 saat
- Posterior tampon: Foley kateter veya özel posterior balon
- Kotter: Gümüş nitrat veya elektrokoter
- Embolizasyon: Dirençli posterior kanamada interventional radyoloji
- Cerrahi: Sfenopalatin arter ligasyonu
Sık Sorulan Sorular
Burun kanaması neden olur — tehlikeli mi?
Çoğu zararsızdır. Ancak posterior, tekrarlayan veya kan sulandırıcı altında olan kanamalar değerlendirme gerektirir.
Çocuklarda burun kanaması neden sık?
Burun karıştırma, kuru hava ve sık üst solunum yolu enfeksiyonu nedeniyle. Çoğu 10 yaşından sonra geçer.
Burun kanaması sırasında ne yapılmamalı?
Başı geri eğmemek, çene yukarı tutmamak, sümkürmemek, sıcak uygulamamak.
Hangi vitamin eksikliği burun kanaması yapar?
Vitamin K ve C eksikliği nadiren neden olur; rutin neden değildir.
Kaynaklar
- Mayo Clinic — Nosebleed causes and treatment
- NHS — Epistaxis management
Burun kanaması neden olur sorusunun en doğru cevabı muayenede netleşir; tekrarlayan epistaksiste mutlaka KBB değerlendirmesi alınmalıdır.
Güncellendi: Mayıs 2026 · Prof. Dr. Mustafa Deniz Yılmaz
